VIỆT NAM SỬ LƯỢC VẦN (6)

VIỆT NAM SỬ LƯỢC VẦN   (6)
   NHÀ TRẦN
Thời kỳ thứ 2 -3 (1293--1400)

Thái tử Trần Thuyên  hiệu Trần Anh Tông
Người được tiếng thông minh hiếu thảo
Giỏi võ nghệ có Phạm ngũ Lão
Tài văn học có Trương hán Siêu
Thời thịnh trị non nước tiêu diêu
Sinh hiền tài Đĩnh Chi Trung Ngạn   1)
Thanh Hóa ,Nghệ An giặc Lào nhiễu loạn
Phạm ngũ Lão mấy bận xuất quân
Nhân Tông Thượng hoàng hứa gã Huyền Trân
Chế Mân dâng hai châu Thuận ,Hóa
Tục đồng quách Huyền Trân lâm hỏa  2)
Giải cứu nàng có Trần khắc Chung
Thái tử Mạnh hiệu Trần Minh Tông
Các đại thần tài cao trí lự
Đỗ trung Ngạn , Đĩnh Chi , Đoàn Nhữ 3)
Chế Năng sang quấy nhiễu nước ta
Quốc Chân ,Ngũ Lão lại phải can qua
Bà Hoàng hậu không con kế vị
Việc lập ngôi hai đàng đôi ý
Mưu Hiến Hầu ,Trần Nhạc vu oan  
Trần Quốc Chân chết khát trung thần  4)
Thái tử Vượng con bà Phi thứ
Được lên ngôi Hiến Tông thiên tử
Quyền chính một tay Minh Thái Thượng hoàng
Giặc Ngưu Hống  nhiễu quấy  Đà Giang
Hưng Hiếu vương chém đầu thủ đảng
Đất Kiều Châu giặc Lào tán loạn
Bia chiến tích đá núi còn lưu  5)
Đất Nam Nhung giặc Bổng năm sau
Tội khinh suất quân Trần thảm hại
Sông Tiết La Nhữ Hài chết đuối
Hiến Tông mất sớm , Dụ Tông ngôi vương
Quyền thế vẫn tay Minh Thái Thượng hoàng
Các đại thần cũng dần mất cả
Việc triều chính ngày càng rệu rã
Lũ gian thần đắc ý nhiễu nhương
Danh nho ngày ấy có Chu văn An
Người dâng sớ chém đầu bảy nịnh 6)
Vua không nghe người về ẩn tịnh
Giữa triều đình lắm cuộc mua vui
Ngoài dân đen đói khổ trăm vời
Giặt giã nỗi lên dành  quyền tranh thế
Ở Hải Dương có giặt Ngô Bệ
Chúng khởi binh dấy loạn núi Yên   7)
Chế Bồng Nga dõng mãnh vua Chiêm
Thành Thăng Long mấy phen mất vía
Hoàng Thái hậu lập Dương Nhật Lễ
Mẹ gánh hát con nuôiTúc Vương
Nay lên ngôi muốn cải họ Dương   8)
Giết Cung Định rồi Hoàng Thái hậu
Người Tôn thất bắt Lễ trảm khấu
Lập Cung Tĩnh tức Trần Nghệ Tông
Mẹ Nhật Lễ cầu cứu Chiêm hoàng
Chế Bồng Nga tiến vào cửa Đại
Đốt cung điện cướp người của cải
Nghệ Tông nhu nhược, quyền bính Quý Ly
Thái tử Kính, Duệ Tông kế vì
Lập em họ Quý Ly Hoàng hậu
Người quyết chí giặc Chiêm thù báo
 Bồng Nga cống mười lăm mâm vàng
Đỗ tử Bình biển thủ giá oan
Duệ tông đốc binh vào cửa Thị Nại
Đồn Thạch Kiều ,Kỳ Mang triệt thoái
Người tiến quân đánh thẳng Đồ Bàn
Kế bỏ thành Đỗ Lễ khuyên can
Bị mắc mưu Duệ Tông tử trận
Đỗ tử Bình không màng tiếp ứng
Lê Quý Ly tháo chạy về Kinh
Kể từ đó đất nước phiêu linh
Ba bận Thăng Long ba hồi khốn đốn
Thượng hoàng ,Đế Hiễn mấy lần chạy trốn
Kho tàng, Quốc khố nay đã rỗng không
Đỗ tử Bình sắp bày thuế thân
Đẩy dân tình lâm đường khổ tận
Sự triều trung Nghệ Tông thất chính
Việc trong ngoài phó thác Quý Ly
Trần Phế Đế bàn sự vong nguy
Bị giáng  ngôi lập Thuận Tông Chiêu Định
Phạm  sư Ôn Kinh sư chiếm lĩnh
Hoàng phụng Thế quân ấy phá tan
Cũng giặc Chiêm Thanh Hóa ,Hoàng Giang
Lê quý Ly lại thua bỏ chạy
Trần Khát Chân Hải Triều dựng trại
Nhờ hàng binh giết được Chế Bồng
Vị vua kém hèn ,thất thố Nghệ Tông
Giết họ hàng hại người trung tín
Nghe Quý Ly mưu dèm kế nịnh
Hòng rắp tâm thoán đoạt ngôi vua
Đất Yên Tôn xây mới Tây Đô
Dụ Thuận Tông nhường ngôi Thiếu Đế
Mưu Nguyên Hãn ,Khát Chân thất thế
Ba trăm bảy người máu chảy đầu rơi   9)
Truất Thiếu Đế , Quý Ly xưng ngôi
Đại nghiệp nhà Trần từ đây tận tiệt
Tiếc thay tiền nhân trăm năm oanh liệt
Hai lần thắng Nguyên lắm trận Chiêm Lào
Mở mang bờ cõi,sự học thịnh cao
Dụ Tông hoang đàng ,Nghệ Tông mê muội
Một Quý Ly , cả nhà  thảm bại
Tấm bia đời non nước ngàn sau
                          TRẦN HƯƠNG VÂN
                                       2015